Saudiya Arabistoni Osiyo uchun neft narxini rekord darajaga ko‘tardi
Saudiya Arabistoni Osiyo bozorlari uchun o‘zining asosiy xom neft turi bo‘lgan Arab Light narxini misli ko‘rilmagan darajaga ko‘tardi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu qaror Yaqin Sharqdagi qurolli mojarolar keskinlashishi va Eron tomonidan Gormuz bo‘g‘ozining deyarli to‘liq yopilishi ortidan qabul qilindi. Bunday vaziyat jahon energiya bozorlaridagi barqarorlikka jiddiy putur yetkazdi va xalqaro ekspertlar e’tiborini tortdi.
Bu haqda iqtisodiy nashrlar tomonidan berilgan ma’lumotlar neft sanoatidagi keskin o‘zgarishlardan dalolat bermoqda. Mamlakatning davlat neft kompaniyasi bo‘lgan Saudi Aramco kelgusi oy uchun Osiyo neftni qayta ishlash zavodlariga yetkazib beriladigan Arab Light navli neft narxini mintaqaviy ko‘rsatkichlardan qariyb yigirma dollarga yuqori qilib belgiladi.
Bu ko‘rsatkich soha tarixidagi eng yuqori o‘sish bo‘lib qayd etildi. Ayni paytda Brent rusumli xom neft narxi ham urush harakatlari ta’sirida ellik foizdan ko‘proqqa qimmatlashgani kuzatilmoqda.
Mintaqadagi mojaro oltinchi haftasiga kirar ekan, strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Gormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish deyarli to‘xtab qoldi. Natijada Saudiya Arabistoni va Fors ko‘rfazidagi boshqa yirik ishlab chiqaruvchilarning millionlab barrel nefti o‘zining odatiy yo‘nalishidan uzilib qoldi.
Vaziyatga javoban Saudiya hukumati neft tashish oqimini Ras Tanura portidan Qizil dengiz bo‘yidagi Yanbu portiga yo‘naltirishga majbur bo‘ldi. Bu ikki port orasidagi masofa bir ming ikki yuz kilometrdan ortiqni tashkil etadi.
Logistik qiyinchiliklarga qaramay, Saudi Aramco kompaniyasining rasmiy narxlar ro‘yxati hali ham asosiy yuklash maskanidagi standart narxlarni aks ettirmoqda. Kompaniya o‘z mijozlaridan har ikkala portdan olishni istagan xomashyo miqdori bo‘yicha alohida so‘rovlar yuborishni so‘ragan.
Shu bilan birga, faqatgina Arab Light navli neft Yanbu porti orqali yetkazib berilishi ma’lum qilingan. Faqatgina ushbu nav emas, balki Osiyo bozoriga mo‘ljallangan barcha turdagi neft mahsulotlari narxi ham keskin oshirildi.
Garchi Gormuz bo‘g‘ozining yopilishi yuk tashishga to‘sqinlik qilayotgan bo‘lsa-da, narxlarning ko‘tarilishi barcha yo‘nalishlarda kuzatilmoqda. Xususan, Amerika Qo‘shma Shtatlari va Shimoliy-G‘arbiy Yevropa mamlakatlari uchun mo‘ljallangan yetkazib berishlar ham rekord darajadagi narx o‘sishiga duch keldi.
Bu holat jahon iqtisodiyotida energiya resurslari tanqisligi va inflyatsiya xavfini yanada kuchaytirishi mumkin.
