Mark Ris «O‘tkan kunlar» tarjimasi bo‘yicha sud ishida g‘alaba qozondi
O‘zbekistonda mualliflik huquqini himoya qilish borasida muhim huquqiy voqelik yuz berdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Adliya vazirligi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, taniqli olim va tarjimon Mark Ris o‘zining intellektual mulk huquqlari buzilgani yuzasidan Toshkent shahri Uchtepa tumanlararo sudiga da’vo arizasi bilan murojaat qilgan edi. Mazkur sud ishi yakuniga yetib, muallifning huquqlari tiklandi va unga yetkazilgan zarar uchun tovon puli undirilishi belgilandi.
Ushbu nizoli vaziyat Abdulla Qodiriyning o‘lmas asari hisoblangan O‘tkan kunlar romanining ingliz tilidagi tarjimasi bilan bog‘liq. Mark Ris mazkur asarni o‘n besh yil davomida katta mehnat evaziga ingliz tiliga o‘girib, uni xalqaro kitobxonlarga taqdim etgan edi.
Biroq tarjimon o‘z mehnati mahsulining elektron nusxasi ruxsatsiz ravishda tarqatilayotganini aniqlab, tegishli idoralarga shikoyat qilgan. Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida o‘tkazilgan tekshiruvlar natijasida mualliflik huquqi buzilgani o‘z tasdig‘ini topdi.
Sudning yakuniy qaroriga ko‘ra, universitetning mas’ul xodimi M. Chutpulatovdan Mark Ris foydasiga bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravari, ya’ni yigirma million olti yuz ming so‘m miqdorida tovon puli undiriladigan bo‘ldi.
Bundan tashqari, qonunbuzar xodimga nisbatan ma’muriy jarima qo‘llanildi va asarning noqonuniy nusxasini elektron tizimdan to‘liq o‘chirib tashlash majburiyati yuklatildi. Bu holat mamlakatimizda intellektual mulk daxlsizligini ta’minlash yo‘lidagi muhim qadamlardan biri bo‘ldi.
Milliy adabiyotimiz durdonasini o‘zga tillarga tarjima qilish nafaqat til bilishni, balki uzoq yillik ilmiy izlanish va sabr-toqatni talab qiladigan murakkab jarayondir. Shunday ekan, har qanday ijodiy mehnat mahsulidan foydalanishda muallifning roziligini olish va qonun talablariga rioya etish shart.
Mazkur sud qarori ta’lim muassasalari va elektron kutubxonalar uchun jiddiy ogohlantirish bo‘lib xizmat qiladi. Raqamli makonda axborot almashish osonlashgan bo‘lsa-da, har bir asarning ortida inson mehnati yotganini va bu mehnat qonun himoyasida ekanini unutmaslik lozim.
