Trump AQSH 17 strategik neft konini qo‘lga kiritdi
Jahon energetika va geosiyosiy xaritasini tubdan o‘zgartirib yuboradigan tarixiy voqea yuz berdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
AQSH Prezidenti Donald Trump Vashington va Karakas o‘rtasida insoniyat tarixidagi eng yirik neft shartnomasi imzolanganini rasman e’lon qildi. Kelishuvga ko‘ra, Amerika tomoni umumiy tasdiqlangan zaxirasi 65 milliard barreldan ortiq bo‘lgan 17 ta ulkan strategik kon ustidan majoritar nazoratni qo‘lga kiritdi.
Bu kelishuv dunyo neft bozorini qayta tiklash va AQSHning energetik mustaqillik darajasini oshirishga qaratilgan. Kelishuvning asosiy shartlari Kelishuv misli ko‘rilmagan shartlar asosida amalga oshirilmoqda.
Birinchi, 100 yilga berilgan konlar sharti asosida AQSH va nomi hozircha ochiqlanmagan yetakchi xususiy operator ishtirokida tuzilayotgan yangi tuzilmaga 17 ta neft konini o‘zlashtirish huquqi naq 100 yil muddatga beriladi. Ikkinchi, 55 foizlik majoritar nazorat sharti to‘g‘ridan to‘g‘ri mulkdorlikni emas, balki kapitaldagi AQSH ulushi va qazib olingan xomashyoning muayyan qismini tannarxida xarid qilish huquqini o‘z ichiga oladi.
Uchinchi, imtiyozli shartlarda olinadigan arzon neft AQSHning Strategik neft rezervini to‘ldirishga hamda AQSH Qurolli kuchlarining yoqilg‘i ehtiyojlarini uzluksiz ta’minlashga yo‘naltiriladi. To‘rtinchi, loyihani moliyalashtirish to‘liq xususiy biznes hisobidan qoplanadi, shuning uchun Davlat buxg‘aridan pul sarflanmaydi.
Muzokaralarda Davlat kotibi Marko Rubio va Pentagon rahbari Pit Hegset bevosita ishtirok etgan. Venesuelaning ichki siyosiy va iqtisodiy o‘zgarishlari Maduroning qo‘lga olinishidan boshlab yangi qonunchilikkacha, hokimiyat almashuvi sodir bo‘ldi.
AQSH harbiylarining maxsus operatsiyasi natijasida sobiq yetakchi Nikolas Maduro rafiqasi bilan qo‘lga olinib, AQSHga olib ketilgan va unga narkoterrorizm bo‘yicha rasmiy ayblov qo‘yilgan edi. Keyin, hokimiyat tepasiga kelgan Delsi Rodriges neft qonunchiligini tubdan isloh qildi.
Xorijiy va xususiy kompaniyalarga mustaqil ravishda neft sotish, daromadni erkin tasarruf etish va qo‘shma korxonalar tuzishga keng yo‘l ochib berildi. Ushbu reformalar 100 milliard dollardan ziyod investitsiya jalb etilishi va davlat g‘aznasiga 209 milliard dollardan ko‘proq soliq tushumlari kelishini kutilmoqda.
OPЕKdan chiqish imkoniyati Bloomberg nashrining bergan ma’lumotlariga ko‘ra, Karakasda yana bir global siyosiy qaror tayyorlanmoqda. Asoschi davlatning chiqishi: 1960 yilda Saudiya Arabistoni, Eron, Iroq va Kuvayt bilan birgalikda OPЕK karteliga asos solgan Venesuela tashkilotni butunlay tark etish variantini ko‘rib chiqmoqda.
Agar Karakas karteldan chiqsa, u OPЕK tarixida tashkilotni tark etgan birinchi ta’sischi davlatga aylanadi va jahon neft bozoridagi munosabatlarni radical ravishda o‘zgartirishi mumkin. Bu qaror Venesuelaning iqtisodiyotni mustaqil rivojlantirishga va xususiy investitsiyalarni jalb etishga qaratilgan.
Barcha o‘zgarishlar AQSHning global energetikasidagi roliyni mustahkamlashga qaratilgan.
