O'zbekistonda keshbekni bekor qilish va yangi soliqlar joriy etish taklif qilindi

O'zbekiston Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Fiskal tahlillar instituti 2027-yilga mo'ljallangan soliq siyosatining asosiy yo'nalishlari bo'yicha yangi takliflarni jamoatchilik muhokamasiga chiqardi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mazkur hujjatda xaridlar uchun beriladigan bir foizlik keshbek tizimini to'liq bekor qilish, bank omonatlaridan olinadigan foiz daromadlariga besh foizlik soliq joriy etish hamda jismoniy shaxslarning daromad solig'ini progressiv shkala asosida undirishga o'tish kabi muhim o'zgarishlar ko'zda tutilgan. Shuningdek, banklar va mobil aloqa operatorlari uchun foyda solig'i stavkasini amaldagi yigirma foizdan o'n besh foizga tushirish, biroq budjet yo'qotishlarini qoplash maqsadida ayrim bank xizmatlarini qo'shilgan qiymat solig'iga tortish taklif etilmoqda.

Keshbek tizimi va omonatlar solig'i Mutaxassislarning fikricha, xarid cheklari uchun to'lanadigan bir foizlik keshbek o'zining asosiy vazifasini, ya'ni savdoni legallashtirish maqsadini bajarib bo'ldi. Hozirda ushbu tizim davlat budjeti uchun katta xarajatga aylanib borayotgani sababli, uni 2027-yildan butunlay to'xtatish rejalashtirilmoqda.

Buning o'rniga ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlami uchun ayrim turdagi oziq-ovqat mahsulotlariga qo'shilgan qiymat solig'ini qaytarish tartibini saqlab qolish va yirik sovrinli lotereyalar tashkil etish taklif qilinmoqda. Yana bir muhim yangilik banklardagi omonatlar bilan bog'liq.

Bugungi kunda aholining banklardagi mablag'lari hajmi sezilarli darajada oshganini inobatga olib, omonatlardan olinadigan foiz daromadlarini besh foiz miqdorida soliqqa tortish masalasi ko'rilmoqda. Bu chora davlat xazinasiga qo'shimcha ravishda bir trillion so'mdan ortiq mablag' tushishini ta'minlashi kutilmoqda.

Shu bilan birga, 2019-yildan buyon amal qilib kelayotgan o'n ikki foizlik yagona daromad solig'i stavkasidan voz kechib, daromad miqdoriga qarab o'sib boruvchi soliq tizimiga o'tish adolat tamoyillariga mos kelishi ta'kidlangan. Soliq stavkalari va sohadagi islohotlar Institut tahlillariga ko'ra, banklar va telekommunikatsiya sohasidagi foyda solig'ini umumiy o'n besh foizlik stavkaga tushirish iqtisodiy faollikni oshiradi.

Biroq ushbu pasayish natijasida yuzaga keladigan budjet kamomadini qoplash uchun banklarning hisobvaraqlarni yuritish, kassa xizmatlari va valyuta ayirboshlash kabi komission xizmatlariga qo'shilgan qiymat solig'i joriy etilishi mumkin. Shuningdek, alkogol mahsulotlari uchun aksiz solig'ini oshirish hamda yirik sanoat korxonalari uchun 2028-yildan boshlab uglerod solig'ini yo'lga qo'yish rejalashtirilgan.

Soliq imtiyozlarining samaradorligi masalasi ham tanqidiy ko'rib chiqildi. Xususan, umumiy ovqatlanish sohasida ijtimoiy soliqning keskin kamaytirilishi kutilganidek rasmiy bandlikning oshishiga xizmat qilmadi.

Shu sababli, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o'zini o'zi band qilgan shaxslar o'rtasidagi soliq to'lovlari farqini muvofiqlashtirish, ijtimoiy to'lovlarni eng kam ish haqi miqdoriga tenglashtirish choralari ko'rilmoqda. Ushbu islohotlarning barchasi soliq tizimini soddalashtirish va davlat daromadlarini yanada samarali shakllantirishga qaratilgan.