Xorijiy texnologiya kompaniyalari O'zbekiston budjetiga rekord darajada soliq to'ladi
O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyoti jadal sur’atlar bilan rivojlanib, xalqaro texnologiya kompaniyalari tomonidan to‘lanayotgan soliqlar hajmi keskin oshib bormoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Davlat soliq qo‘mitasi taqdim etgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning birinchi yarim yilligida mamlakatimizda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 97 ta xorijiy kompaniya davlat budjetiga jami 143,8 milliard so‘m miqdorida soliq to‘lagan. Ushbu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 84 foizga ko‘p bo‘lib, mamlakat raqamli bozorining jozibadorligi va iste’mol madaniyati o‘sayotganidan dalolat beradi.
Mazkur o‘sish sur’ati bir necha muhim omillar bilan izohlanadi. Birinchidan, internet qamrovining kengayishi va zamonaviy aloqa vositalaridan foydalanuvchilar sonining ortishi elektron xizmatlarga bo‘lgan talabni kuchaytirdi.
Ikkinchidan, O‘zbekistonda joriy etilgan soliq ma’murchiligi tizimi, xususan, xalqaro miqyosda "Google solig‘i" nomi bilan tanilgan mexanizmning samarali ishlashi natijasida shaffoflik ta’minlandi. Global texnologik gigantlarning O‘zbekiston bozoridagi faoliyati kengayishi bilan birga, ularning daromadlari va shunga mos ravishda soliq majburiyatlari ham ortib bormoqda.
Asosiy soliq to‘lovchilar va bozor ulushi Davlat budjetiga eng ko‘p mablag‘ o‘tkazgan kompaniyalar ro‘yxatida jahonning eng yirik texnologik brendlari yetakchilik qilmoqda. Apple kompaniyasi 33,6 milliard so‘m bilan birinchi o‘rinni egallagan bo‘lsa, Google undan juda kichik farq bilan ortda qolib, 33,3 milliard so‘m soliq to‘lagan.
Kuchli uchlikni 28,9 milliard so‘m ko‘rsatkich bilan Meta kompaniyasi yakunlab bergan. Ushbu uchta gigantning umumiy hissasi jami tushumlarning qariyb 66 foizini tashkil etishi ularning O‘zbekiston raqamli bozoridagi mustahkam o‘rnini ko‘rsatadi.
Shuningdek, kuchli o‘ntalikdan Valve korporatsiyasi 15,8 milliard so‘m, sun’iy intellekt yo‘nalishidagi Anthropic 6,3 milliard so‘m hamda OpenAI 5,6 milliard so‘m soliq to‘lovi bilan joy olgan. Ro‘yxatda Midasbuy, Booking.com, TikTok va Anysphere kabi platformalar ham mavjud bo‘lib, ularning har biri bir milliard so‘mdan ortiq mablag‘ni davlat g‘aznasiga yo‘naltirgan.
Amaldagi tartibga ko‘ra, elektron xizmat ko‘rsatuvchi chet el yuridik shaxslari har chorak yakunlanganidan so‘ng keyingi oyning 20-kunigacha hisobot topshiradi va to‘lovlarni amalga oshiradi. Yangi texnologiyalar va o‘yin sanoati Soliq to‘lovchilar tarkibining o‘zgarishi O‘zbekistonlik foydalanuvchilarning qiziqishlari o‘zgarayotganini ham namoyon etadi.
Avvalgi yillarda faqat qidiruv tizimlari va ijtimoiy tarmoqlar yetakchi bo‘lgan bo‘lsa, hozirda sun’iy intellekt va onlayn o‘yin sanoati vakillari ham yuqori o‘rinlarga ko‘tarilmoqda. Masalan, Anthropic va OpenAI kabi neyrotarmoq xizmatlarini ko‘rsatuvchi kompaniyalarning soliq hajmi sezilarli darajada oshgan.
Bu kabi o‘zgarishlar O‘zbekistonning jahon raqamli ekotizimiga tobora chuqurroq integratsiyalashayotganini ko‘rsatadi. Raqamli xizmatlar uchun soliq to‘lash tizimining soddalashtirilgani va xalqaro kompaniyalar bilan o‘rnatilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot mamlakat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishiga xizmat qilmoqda.
Kelgusida raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi yanada ortishi va yangi texnologik xizmat turlarining kirib kelishi kutilmoqda.
