O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasi olti oyda 41 milliard dollarga yetdi
O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 2026-yilning birinchi yarmida 41 milliard AQSH dollariga yetdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mamlakatning tashqi iqtisodiy faoliyati o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 7,4 foizga o‘sgan bo‘lsa-da, eksport va import ko‘rsatkichlari o‘rtasida sezilarli tafovut yuzaga keldi. Xususan, hisobot davrida import hajmi 21 foizga oshgan, umumiy eksport esa 8,8 foizga qisqargan.
Shunga qaramay, oltin sotuvini hisobga olmaganda, boshqa tovar va xizmatlar eksportida 28,7 foizlik jiddiy o‘sish qayd etilgani iqtisodiyotning real sektoridagi faollikdan dalolat beradi. Milliy statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning yanvar-iyun oylarida qayd etilgan 41 milliard dollarlik natija O‘zbekiston har kuni o‘rtacha 226 million dollarlik savdo operatsiyalarini amalga oshirganini ko‘rsatadi.
Umumiy savdo aylanmasida importning ulushi ustunlik qilmoqda. Olti oy yakunlariga ko‘ra, mamlakatga olib kirilgan tovar va xizmatlar qiymati 25,1 milliard dollarni tashkil etdi.
Eksport hajmi esa 15,9 milliard dollar darajasida shakllandi. Tashqi savdo balansi va importning o‘rni Tashqi savdo aylanmasidagi bunday nomutanosiblik natijasida 9,2 milliard dollarlik manfiy saldo yuzaga keldi.
Bu ko‘rsatkich mamlakat har 100 dollarlik mahsulot sotganida, o‘rniga qariyb 158 dollarlik tovar sotib olganini anglatadi. Importning keskin o‘sishi umumiy savdo aylanmasini yuqoriga tortuvchi asosiy omil bo‘lib xizmat qildi.
Shu bilan birga, umumiy eksport ko‘rsatkichining pasayishi oltin savdosi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, chunki qimmatbaho metallar chiqarib tashlanganda eksport tarkibida ijobiy o‘zgarishlar ko‘zga tashlanadi. Oltinsiz eksportning 8,2 milliard dollarga yetishi va qariyb 29 foizga o‘sishi milliy iqtisodiyot uchun muhim signaldir.
Bu holat sanoat mahsulotlari, to‘qimachilik, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat tovarlarining tashqi bozordagi o‘rni mustahkamlanayotganini ko‘rsatadi. Yuqori qo‘shilgan qiymatga ega bo‘lgan tayyor mahsulotlar savdosining kengayishi mamlakat eksport salohiyatini diversifikatsiya qilish borasidagi harakatlar natijasidir.
Asosiy savdo hamkorlari va bozorlar 2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekiston dunyoning 195 ta mamlakati bilan iqtisodiy aloqalarni yo‘lga qo‘ydi. Tashqi savdo aylanmasining asosiy qismi an’anaviy hamkor davlatlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda.
Xususan, Xitoy Xalq Respublikasi 23,1 foizlik ulush bilan mamlakatning eng yirik savdo hamkori maqomini saqlab qoldi. Ikkinchi o‘rinni 17,1 foizlik ko‘rsatkich bilan Rossiya Federatsiyasi egallab turibdi.
Mintaqaviy hamkorlik doirasida Qozog‘iston bilan savdo aloqalari umumiy aylanmaning 6,8 foizini tashkil etdi. Shuningdek, Turkiya 3,4 foiz va Afg‘oniston 2,6 foiz ulush bilan asosiy hamkorlar beshligidan joy oldi.
Ushbu davlatlar bilan amalga oshirilgan savdo aloqalari nafaqat iste’mol tovarlari, balki texnologik uskunalar va xomashyo yetkazib berish zanjirida ham muhim ahamiyatga ega. Kelgusi choraklarda eksport tarkibini yanada kengaytirish va import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish tashqi savdo balansini yaxshilashga xizmat qilishi kutilmoqda.
