O‘zbekiston yalpi iqtisodiyot xatlovini boshladi
O‘zbekistonda yashirin iqtisodiyotni qisqartirish, tadbirkorlik subyektlarining haqiqiy holatini aniqlash va mehnat bozorini tartibga solish maqsadida respublika bo‘ylab keng ko‘lamli tadbir o‘tkazilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Joriy yilning 15 oktyabridan 30 noyabriga qadar davom etadigan bu xatlov, biznesni ro‘yxatga olish va iqtisodiy subyektlarni yalpi tekshirish maqsadida amalga oshirilmoqda. Tadbir O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev huzurida bo‘lib o‘tgan sohaga oid taqdimotda e’lon qilindi va iqtisodiyotni shaffof va adolatga asoslashishga qaratilgan stratejik qadam sifatida baholanadi.
Yalpi xatlovning asosiylik va maqsadi Xatlovning asosiy maqsadi mamlakatda faoliyat yuritayotgan barcha iqtisodiy birliklarni to‘liq inventarizatsiya qilish, ularning haqiqiy holatini baholash va soxta ko‘rsatkichlardan voz kechishdir. Hozirda 6,5 million kishi, yoki mehnat qilayotgan fuqarolarning taxminan 42 foizi, daromadlarini davlatning rasmiy hisob-kitoblarida to‘liq ko‘rsatmayapti.
Ularning daromadlari «soya»da qolmoqda, bu esa pensiya, staj va sug‘urta kabi ijtimoiy kafolatlarning to‘liq himoya qilinmasiga olib keladi. Bu holat iqtisodiyotda yashirin aylanmalarni kuchaytiradi va mehnat bozoridagi haqiqiy yukni aniqlashni qiyinlashtiradi.
Xatlov natijalari va keyingi qadamlar Xatlov natijasida faqat ro‘yxatda turgan lekin ishlamayotgan korxonalar ajratib olinadi, ammo amalda faoliyat yuritayotgan haqiqiy bizneslarning haqiqiy omili aniqlanadi. Bu ma’lumotlar asosida soliq siyosatini to‘g‘ri rejalashtirish, «soya»dagi kapitalni qonuniy maydonga olib chiqish va tadbirkorlarga manzilli imtiyoz va subsidiyalar berish uchun statistik foydalik yaratiladi.
Mutaxassislar fikricha, bu xatlov shunchaki tekshiruv emas, balki iqtisodiyotni struktural darajada tasqilashning asosi bosqichi. Yalpi xatlov 6,5 million nafarning daromadini «soya»dan chiqarishga yordam berishi mumkin, lekin bu uchun xodimlar maoshini to‘liq rasmiylashtirishni talab qiluvchi soliq tizimida o‘zgarishlar kerak: soliq muolovalarni kamaytirish, elektron be’yotni kengaytirish va kichik biznes uchun soliq qo’llanmalarini soddalashtirish shart.
Bu yo‘l faqat ijtimoiy himoya tizimini mustahkamlashga emas, balki iqtisodiyotni barqaror va adolatga asoslashishga ham yordam beradi.
