O'zbekistonda moliyaviy tashkilotlar faoliyatini baholashning yangi tizimi joriy etiladi
O‘zbekistonda pul mablag‘lari va mol-mulk bilan bog‘liq amaliyotlarni bajaruvchi tashkilotlar faoliyatini baholashning mutlaqo yangi tizimi joriy etilishi kutilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur tashabbus jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish hamda ommaviy qirg‘in qurollarini tarqatishga ko‘maklashish kabi global xavflarning oldini olishga xizmat qiladi. Yangi tartibga ko‘ra, sohada faoliyat yuritayotgan har bir subyektning ish jarayoni chuqur tahlil qilinib, ularning xavfsizlik darajasi aniqlanadi.
Ishlab chiqilgan nizom loyihasiga muvofiq, tashkilotlar maxsus ball to‘plash tizimi asosida yuqori, o‘rtacha va past xavf toifalariga ajratiladi. Bu yondashuv nazorat organlariga barcha tadbirkorlik subyektlariga bir xil talab qo‘ymasdan, balki asosiy e’tiborni shubhali jarayonlar kuzatilayotgan nuqtalarga qaratish imkonini beradi.
Har bir tashkilotning o‘tmishdagi faoliyati, amalga oshirgan operatsiyalari hajmi va ularning qonuniylik darajasi alohida o‘rganiladi. Baholash jarayonida faqatgina rasmiy hisobotlar bilan cheklanib qolinmaydi.
Bunda statistik ma’lumotlar, shubhali deb topilgan moliyaviy o‘tkazmalar, turli davlat idoralari taqdim etgan axborotlar hamda fuqarolardan kelib tushgan murojaatlar inobatga olinadi. Shuningdek, ochiq manbalardagi ma’lumotlar ham tahlil qilinib, qaysi tashkilotda qonunbuzilish ehtimoli yuqori ekani haqida xulosa chiqariladi.
Bunday tizim nazoratning manzilli va samarali bo‘lishini ta’minlaydi. Yangi tartibning asosiy mazmun-mohiyati moliyaviy tizimda xavflarni oldindan ko‘ra bilish va ularni bartaraf etishdan iborat.
Jinoiy daromadlarni qonuniylashtirish bilan bog‘liq holatlar nafaqat iqtisodiyotga zarar yetkazadi, balki milliy xavfsizlikka ham jiddiy tahdid soladi. Shu sababli, xavfi yuqori va o‘rtacha deb topilgan tashkilotlarda profilaktika ishlari kuchaytiriladi.
Bu tadbirlar tadbirkorlarga o‘z faoliyatidagi kamchiliklarni o‘z vaqtida tuzatish va ichki nazoratni tartibga solish uchun imkoniyat yaratadi. Hujjatda belgilanishicha, agar profilaktik suhbat va tavsiyalardan keyin ham vaziyat ijobiy tomonga o‘zgarmasa, ushbu tashkilotlarda tekshiruv o‘tkazish masalasi ko‘rib chiqiladi.
Demak, tekshiruvlar asossiz yoki tasodifiy tarzda emas, balki aniq xavf omillari mavjud bo‘lgandagina amalga oshiriladi. Biroq, inson hayotiga tahdid soluvchi yoki terrorizm bilan bog‘liq o‘ta og‘ir jinoyatlar alomatlari sezilsa, nazorat organlari profilaktika choralarini kutmasdan, darhol tekshiruv boshlash huquqiga ega bo‘ladi.
Shu bilan birga, yangi tizim halol ishlayotgan tadbirkorlar manfaatlarini ham himoya qiladi. Xavf darajasi past deb baholangan tashkilotlar faoliyatiga ortiqcha aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Bu esa qonun doirasida ish yuritayotgan subyektlar uchun o‘ziga xos kafolat bo‘lib, ularning erkin faoliyat yuritishiga zamin yaratadi. Xulosa qilib aytganda, ushbu islohotlar mamlakatimiz moliyaviy tizimining shaffofligini oshirish va noqonuniy pul aylanmalariga chek qo‘yishda muhim qadam bo‘ladi.
