BMT sun’iy intellektni tartibga solishda muammolar borligidan ogohlantirdi
Birlashgan Millatlar Tashkiloti huzuridagi mustaqil ilmiy kengash sun’iy intellekt texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi va mavjud huquqiy tartibga solish mexanizmlari ushbu jarayondan ortda qolayotgani haqida tahliliy hisobot e’lon qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mutaxassislarning xulosasiga ko‘ra, sun’iy intellekt modellarining imkoniyatlari har necha oyda bir necha barobar ortib bormoqda. Bu esa an’anaviy qonunchilikni ishlab chiqish jarayonlarini samarasiz qilib qo‘ymoqda.
Mazkur ma’lumotlar xalqaro axborot manbalarida keng yoritilmoqda. Yangi tashkil etilgan xalqaro ekspertlar guruhi tomonidan tayyorlangan ushbu hujjat global muloqotning dastlabki bosqichi hisoblanadi.
Unda ta’kidlanishicha, tartibga soluvchi idoralar odatda yetarli ilmiy asoslar to‘planganidan keyingina me’yoriy hujjatlarni tayyorlashga kirishadilar. Biroq hozirgi sharoitda texnologiyalar shu qadar tez o‘zgarmoqdaki, tegishli qonun loyihasi tayyor bo‘lguniga qadar u ma’nan eskirib ulgurmoqda.
Bu esa sohani boshqarishda yangicha yondashuvlarni talab etadi. Hisobotda sun’iy intellektning insoniyat uchun keltirayotgan ulkan foydalari ham alohida e’tirof etilgan.
Xususan, ushbu texnologiyalar dori-darmon va vaksinalar yaratish jarayonini tezlashtirish, antibiotiklarga chidamlilikni tadqiq etish hamda og‘ir kasalliklarni erta bosqichda aniqlashda inqilobiy natijalar ko‘rsatmoqda. Shuningdek, u oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va favqulodda vaziyatlardan oldindan ogohlantirish tizimlarida ham muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda.
Biroq ijobiy natijalar bilan bir qatorda jiddiy xavf-xatarlar ham ortib bormoqda. Ekspertlar bir qator dolzarb muammolarga e’tibor qaratganlar.
Jumladan, tasvirlarni soxtalashtirish texnologiyalari orqali insonlarning roziligisiz nojo‘ya kontentlar yaratish, kiberhujumlarni kuchaytirish va ishonarli ko‘rinishdagi yolg‘on ma’lumotlarni tarqatish xavfi mavjud. Shuningdek, tizimlarning mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati oshishi ularni nazorat qilishni qiyinlashtirmoqda.
Ma’lumotlarni qayta ishlash markazlarining ko‘payishi esa energiya tizimlariga og‘ir yuklama bo‘lib tushmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti ekspertlari texnologik imkoniyatlarning sanoqli davlatlar qo‘lida to‘planib qolayotganidan xavotir bildirmoqda.
Asosiy tizimlar asosan rivojlangan mamlakatlarda ishlab chiqilmoqda, bu esa global iqtisodiy tengsizlikni yanada chuqurlashtirishi mumkin. O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun bu holat texnologik uzilishga sabab bo‘lishi ehtimoli bor, chunki ko‘plab hududlarda hali yetarli infratuzilma va malakali mutaxassislar yetishmaydi.
Hisobot mualliflari sun’iy intellekt tizimlarini mustaqil baholashni kuchaytirishga va xalqaro hamkorlik orqali umumiy xavfsizlik me’yorlarini yaratishga chaqirmoqda. Aks holda, ushbu texnologiya inson huquqlariga tahdid solishi, mehnat bozorini tayyorgarliksiz o‘zgartirishi va dezinformatsiya oqimini nazorat qilib bo‘lmaydigan darajaga yetkazishi mumkin.
Mazkur tahliliy hujjat hozircha tavsiyaviy xarakterga ega bo‘lib, yakuniy xulosalar kelgusi yili e’lon qilinishi rejalashtirilgan.
