Xitoylik olimlar dunyodagi birinchi neyrodinamik chipni taqdim etdi
Xitoylik olimlar mikroelektronika sohasida ulkan burilish yasashga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Pekin universiteti tadqiqotchilari va Xitoy fanlar akademiyasi mutaxassislari hamkorlikda dunyodagi birinchi memristorli neyrodinamik chipni taqdim etishdi. Ushbu yangi ishlanma ma’lumotlarni bevosita xotiraning o‘zida qayta ishlash texnologiyasiga asoslangan bo‘lib, hisoblash tezligi bo‘yicha amaldagi eng kuchli grafik protsessorlarni ortda qoldirmoqda.
Mazkur ixtiro haqida soha nashrlari keng ma’lumot tarqatmoqda. Xabar qilinishicha, yangi chip 40 nanometrli texnologik jarayon asosida ishlab chiqarilgan.
Tadqiqot natijalari nufuzli ilmiy jurnallarda e’lon qilindi. Mazkur ixtironing asosiy o‘ziga xosligi shundaki, u neyrodinamik tizimlarning bir qadamli hisoblash vaqtini 2,12 millisekundgacha qisqartirishga imkon bergan.
Bu ko‘rsatkich ixtisoslashgan murakkab vazifalarda zamonaviy videokartalardan bir necha yuz baravargacha tezroq ishlashni ta’minlaydi. An’anaviy kompyuter tuzilmasida ma’lumotlar xotira va protsessor o‘rtasida tinimsiz harakatlanadi, bu esa sezilarli kechikishlar va ortiqcha energiya sarfiga sabab bo‘ladi.
Xitoylik muhandislar qo‘llagan fazali memristorlar esa bir vaqtning o‘zida ham ma’lumotni saqlash, ham hisoblash vazifasini bajaradi. Bunday yondashuv ma’lumot uzatishdagi to‘siqlarni olib tashlaydi va tizim samaradorligini keskin oshiradi.
Chipning texnik tavsiflari ham diqqatga sazovordir. Uning hisoblash maydoni juda kichik hajmni tashkil etadi.
Qurilma 50 megagers chastotada ishlaydi va o‘z ichiga dasturlashtiriladigan impulslar hosil qilish sxemalari, analog-raqamli o‘zgartirgichlar hamda boshqa muhim qismlarni qamrab olgan. Kichik hajmga qaramay, u o‘ta murakkab algoritmlarni soniyaning mingdan bir ulushlarida qayta ishlashga qodir.
Ushbu texnologiya birinchi navbatda inson bosh miyasi qobig‘ini modellashtirish kabi o‘ta murakkab ilmiy vazifalar uchun mo‘ljallangan. Neyrodinamik apparat tizimlarining millisekundlik tezlikka o‘tishi sun’iy intellekt tizimlarini yanada energiya tejamkor va aqlli qilishga xizmat qiladi.
Bu kelajakda robototexnika va murakkab dinamik jarayonlarni boshqarishda yangi davrni ochishi kutilmoqda. O‘zbekiston kabi texnologik yangilanish jarayonidagi mamlakatlar uchun ham bunday kashfiyotlar katta ahamiyatga ega.
Arzon va samarali chiplar ishlab chiqarilishi kelajakda yuqori unumdorlikka ega qurilmalarning narxi pasayishiga va ularning keng ommalashishiga olib keladi. Xitoyning ushbu yutug‘i global yarimo‘tkazgichlar bozorida yirik kompaniyalar hukmronlik qilayotgan bir paytda muqobil va samaraliroq yechimlar mavjudligini ko‘rsatmoqda.
Mutaxassislarning fikricha, memristorli chiplar yaqin yillarda an’anaviy tranzistorli protsessorlarning o‘rnini to‘liq bosa olmasa-da, ixtisoslashgan hisoblashlar, neyrotarmoqlar va ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishida asosiy harakatlantiruvchi kuchga aylanadi. Hozirda loyiha ustidagi ishlar davom ettirilmoqda.
