Ekvadordagi mitti insonlar saraton kasalligini davolashda yordam berishi mumkin
Ekvadorning janubiy qismida, purviqor And tog‘lari bag‘rida joylashgan Pinyas shahri so‘nggi yillarda jahon olimlarining diqqat markazida bo‘lib kelmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Atigi sakkiz ming nafar aholi istiqomat qiladigan ushbu kichik hudud o‘zining g‘ayritabiiy tibbiy hodisasi bilan mashhur. Gap shundaki, bu yerda Laron sindromi deb ataluvchi kamyob irsiy holat bilan tug‘ilgan insonlar soni dunyoning boshqa nuqtalariga qaraganda ancha yuqori.
Mutaxassislarning fikricha, aynan shu noyob holat kelajakda insoniyatni saraton kabi og‘ir xastaliklardan himoya qilishning kaliti bo‘lishi mumkin. Laron sindromi inson organizmining o‘sish gormoniga nisbatan sezgirligini yo‘qotadi.
Buning natijasida ushbu sindrom bilan tug‘ilgan insonlarning bo‘yi odatda bir metru yigirma santimetrdan oshmaydi. Biroq o‘tkazilgan ko‘p yillik ilmiy tadqiqotlar hayratlanarli natijani ko‘rsatdi.
Ma’lum bo‘lishicha, mazkur sindromga ega kishilarda saraton va qandli diabet kasalliklari boshqa insonlarga qaraganda deyarli uchramaydi. Bu holat tibbiyot olamida katta umidlar uyg‘otmoqda.
Pinyas shahrida yashovchi egizak opa-singillar Mariya Luisa Romero va Mariya del Sisne ham aynan shu xastalik bilan dunyoga kelgan. Ular hayoti davomida ko‘plab ijtimoiy va jismoniy qiyinchiliklarga duch kelgan bo‘lsalar-da, doimo bir-biriga suyanib yashashadi.
Mariya Luisaning ta’kidlashicha, ular har qanday vaziyatda kuchlarini birlashtirib, bir-birini himoya qilishga odatlangan. Ularning taqdiri ko‘plab tadqiqotchilar uchun tirik laboratoriya vazifasini o‘tamoqda.
Ushbu sindromni qirq yildan ortiq vaqt davomida o‘rganib kelayotgan taniqli endokrinolog doktor Xayme Gevara o‘z oldiga ulkan maqsad qo‘ygan. Uning asosiy intilishi Laron sindromidagi tabiiy himoya mexanizmlarini maxsus dori vositalari yoki parhez yordamida sog‘lom insonlarda ham qo‘llashdan iborat.
Agar bu reja amalga oshsa, insoniyat saraton va diabet xavfidan butunlay xalos bo‘lishi mumkin. Mazkur kasallik ilk bor bundan oltmish yil muqaddam isroillik pediatr Zvi Laron tomonidan tavsiflangan edi.
Hozirgi kunda butun dunyo bo‘ylab ushbu tashxis qo‘yilgan sakkiz yuz qirq nafar bemor rasman ro‘yxatga olingan. Ularning asosiy qismi aynan Ekvadorning El-Oro va Loxa hududlarida istiqomat qiladi.
Doktor Gevara va amerikalik olim Valter Longo yigirma ikki yil davomida yuz nafar bemor hamda ularning bir yarim mingdan ortiq sog‘lom qarindoshlarini kuzatib borishdi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, Laron sindromiga chalingan ishtirokchilar orasida birorta ham qandli diabet holati aniqlanmagan.
Saraton kasalligi esa faqat bir kishida yengil shaklda kuzatilgan. Taqqoslash uchun aytadigan bo‘lsak, nazorat guruhidagi sog‘lom odamlarning besh foizi diabetga, o‘n yetti foizi esa saratonga chalingan.
Olimlar buni organizmdagi o‘sish omili ko‘rsatkichining pastligi bilan izohlashmoqda. Past darajadagi ushbu omil saraton hujayralarining rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Shunga qaramay, Laron sindromi insonni barcha kasalliklardan mutlaqo himoya qila olmaydi. Masalan, egizaklardan biri Mariya del Sisne ikki yil avval yo‘g‘on ichak saratoniga chalingan edi.
U uzoq davom etgan jarrohlik amaliyoti va kimyoviy muolajalardan so‘ng sog‘ayishga muvaffaq bo‘ldi. Bu voqea opa-singillarni o‘z sog‘lig‘iga yanada e’tiborli bo‘lishga, to‘g‘ri ovqatlanish va sport bilan shug‘ullanishga undadi.
Bugungi kunda ushbu sindromni davolash uchun maxsus preparatlar mavjud bo‘lib, ular bolalik davrida qo‘llanilsa, bo‘y o‘sishiga yordam beradi. Biroq bunday dori vositalarining narxi juda baland bo‘lib, bir shishasi sakkiz yuz dollardan oshadi.
Bolaning normal rivojlanishi uchun esa har oyda kamida uch shisha dori talab etiladi. Hozirda qirq yoshni qarshi olgan Mariya va uning yaqinlari ushbu noyob holat insoniyat kelajagi uchun xizmat qilishiga ishonadilar.
