Estoniyada bankrotlik holatlari ko'payishi iqtisodiy barqarorlikka xavf solmoqda

Estoniyada tadbirkorlik subyektlari va aholi o‘rtasida to‘lovga qobiliyatsizlik, ya’ni bankrotlik holatlari so‘nggi yillarda keskin ko‘payib borayotgani kuzatilmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Mamlakat To‘lovga qobiliyatsizlik xizmati rahbari Signe Viimsalu hukumat rahbari Kristen Mihalga yo‘llagan rasmiy hisobotida ushbu jarayon iqtisodiy barqarorlikka jiddiy xavf solayotganini ma’lum qildi. Mutaxassislarning fikricha, bankrotlik holatlarining bunday sur’atda ortishi nafaqat moliya tizimini izdan chiqaradi, balki mamlakatning ichki xavfsizligi va ijtimoiy osoyishtaligiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Iqtisodiy yo‘qotishlar va qarzdorlik ko‘lami Statistik ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, 2026-yilning birinchi yarmida mol-mulki mavjud bo‘lmagan 126 ta kompaniya bankrot deb e’lon qilingan. Buning oqibatida kreditorlar 50 million yevrodan ortiq mablag‘idan mahrum bo‘lgan.

Taqqoslash uchun, 2025-yilda bunday korxonalar soni 192 tani tashkil etgan va umumiy zarar 74 million yevroga yetgan edi. Bu ko‘rsatkich oldingi yillarga nisbatan 52 foizga ko‘pdir.

Hozirgi kunda har bir mol-mulksiz bankrot korxonaning o‘rtacha qarzi 400 ming yevroni tashkil etmoqda, vaholanki, uch yil avval bu miqdor 100 ming yevradan oshmagan edi. Bankrotlik jarayonlari davlat budjetiga ham sezilarli yuk bo‘lib tushmoqda.

Xususan, 2025-yilda Ishsizlikdan sug‘urtalash jamg‘armasi mol-mulki bo‘lmagan kompaniyalarning ishchi-xodimlariga bir million yevradan ziyod kompensatsiya to‘lab bergan. Amaldagi qonunchilikdagi bo‘shliqlar sababli, ushbu mablag‘larni kompaniya rahbarlaridan qayta undirish imkoni mavjud emas.

Bu esa davlat mablag‘larining samarasiz sarflanishiga va mas’uliyatsiz boshqaruvning kuchayishiga zamin yaratmoqda. Yashirin bankrotlik va ijtimoiy xatarlar To‘lovga qobiliyatsizlik xizmati mutaxassislarining hisob-kitoblariga ko‘ra, Estoniya biznes sektorida yashirin bankrotlikning umumiy hajmi taxminan 18 milliard yevroga yetgan.

Bunday ulkan miqdordagi mablag‘ning iqtisodiy aylanmadan chiqib ketishi moliya tizimi barqarorligini susaytiradi. Signe Viimsaluning ta’kidlashicha, ushbu holat jamiyatda tengsizlikning ortishiga, jinoyatchilikning kuchayishiga va strategik ahamiyatga ega korxonalar faoliyatining to‘xtab qolishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Shuningdek, iqtisodiy inqiroz davlat institutlariga bo‘lgan ishonchning pasayishiga va tashqi ta’sirlar qarshisida mamlakat zaiflashishiga olib keladi. Shu sababli, mutaxassislar qonunchilikni takomillashtirish va bankrotlik jarayonlarini nazorat qilish mexanizmlarini kuchaytirish zarurligini ta’kidlamoqda.

Aks holda, to‘lovga qobiliyatsizlik muammosi butun mamlakat iqtisodiyotini uzoq muddatli turg‘unlikka yetaklashi mumkin.