AQSH Oliy sudi politsiyaga foydalanuvchilar ma’lumotlarini olish huquqini berishi mumkin
Amerika Qo‘shma Shtatlari Oliy sudi huquq-tartibot idoralari xodimlariga yirik texnologik korporatsiyalar ma’lumotlar ombori yordamida jinoyatda gumon qilinayotgan shaxslarni aniqlash huquqini berish masalasini atroflicha o‘rganishga kirishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mazkur sud jarayoni butun mamlakat miqyosida raqamli maxfiylik va shaxsiy daxlsizlik huquqlarini qayta belgilab berishi kutilayotgan muhim voqelik sifatida baholanmoqda. Ushbu yangilik xalqaro texnologik nashrlarda keng muhokama qilinmoqda.
Asosiy bahslar hududiy cheklov asosidagi qidiruv buyruqlari atrofida bormoqda. Politsiya va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar bunday buyruqlar orqali Google kabi yirik kompaniyalardan ma’lum bir vaqt oralig‘ida va aniq belgilangan hududda bo‘lgan barcha foydalanuvchilarning joylashuvi haqidagi ma’lumotlarni talab qiladi.
Bu usul jinoyat sodir etilgan joyda bo‘lgan shaxslarni tezkorlik bilan aniqlash imkonini beradi. Biroq fuqarolik erkinliklari himoyachilari ushbu amaliyotni mamlakat Konstitutsiyasiga butunlay zid deb hisoblamoqda.
Ularning ta’kidlashicha, bunday keng ko‘lamli qidiruv buyruqlari jinoyatga hech qanday aloqasi bo‘lmagan va shunchaki tasodif tufayli o‘sha hududda bo‘lib qolgan minglab begunoh insonlarning shaxsiy ma’lumotlari politsiya qo‘liga o‘tishiga zamin yaratadi. Bu esa inson huquqlarining qo‘pol ravishda buzilishi sifatida ko‘rilmoqda.
Ushbu sud ishi 2019-yilda yuz bergan bank o‘g‘riligida ayblangan Okello Chatrie ishi bilan bevosita bog‘liqdir. O‘shanda politsiya Google kompaniyasi taqdim etgan ma’lumotlar yordamida bank binosi yaqinida harakatlangan uch nafar shaxsni aniqlagan va ulardan biri Chatrie bo‘lib chiqqan edi.
Ayblanuvchining himoyachilari hukumatning avval barchani tintuv qilib, keyin shubha uyg‘otish uslubini qonunchilikka zid deb atashmoqda. So‘nggi yillarda AQSh hududida bunday raqamli qidiruv buyruqlari soni keskin darajada oshgani kuzatilmoqda.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Google har yili federal agentliklar va politsiya mahkamalaridan minglab shunday so‘rovlarni qabul qiladi. Oliy sudning ushbu masala bo‘yicha yakuniy qarori joriy yilning oxiriga qadar e’lon qilinishi kutilmoqda.
Mazkur qaror kelajakda raqamli ma’lumotlardan foydalanish tartibini butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin.
