Olimlar koinotdagi eng yirik radiogalaktikalar ro'yxatini shakllantirdi
Xalqaro radioastronomlar guruhi koinotdagi qanotli tuzilishga ega bo‘lgan radiogalaktikalarning shu vaqtgacha ma’lum bo‘lgan eng yirik ro‘yxatini shakllantirdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu tadqiqot jarayonida olimlar maxsus osmon kuzatuvi ma’lumotlaridan unumli foydalanishdi. Izlanishlar natijasida 621 ta aniq tasdiqlangan va 403 ta ehtimoliy samoviy obyekt ro‘yxatga olindi.
Bu ko‘rsatkich avvalgi yuqori chastotali kuzatuvlar yordamida aniqlangan ma’lumotlardan qariyb uch barobar ko‘pdir. Mazkur yangilik koinot sirlarini o‘rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda.
Erišilgan muvaffaqiyatning asosiy omili zamonaviy interferometr qurilmasining past chastotali tarqoq nurlanishni qayd etishdagi yuqori sezgirligidir. Ilgari o‘tkazilgan tadqiqotlarda yuqori chastotali ma’lumotlarga tayanilgan bo‘lib, ularda galaktika qanotlari tarkibidagi keksaygan plazma o‘z energiyasini tez yo‘qotishi sababli yaxshi ko‘rinmas edi.
Yangi texnologiya esa 144 megagers chastotada ushbu kuchsiz nurlanishni aniq muhrlash imkonini berdi. Bu esa olimlarga koinotning uzoq burchaklaridagi jarayonlarni batafsilroq tahlil qilish imkonini yaratdi.
Mutaxassislar X-simon va Z-simon ko‘rinishdagi tuzilmalarni chuqur o‘rganib, ularning jismoniy tabiatidagi o‘ziga xos farqlarni aniqladilar. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, X-simon galaktikalarning nurlanish ko‘rsatkichlari pastroq bo‘lib, bu ulardagi plazma boshqa manbalarga qaraganda ancha qadimiy ekanligidan dalolat beradi.
Shuningdek, aniqlangan obyektlarning salmoqli qismi ulkan o‘lchamlarga ega bo‘lib, ular gigant radiogalaktikalar toifasiga kiritildi. Bunday ulkan tuzilmalarning kashf etilishi koinotning kengayishi va undagi moddalar almashinuvini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega.
Ushbu keng ko‘lamli ilmiy ish Xitoy, Polsha va Hindiston olimlarining o‘zaro hamkorligi natijasida amalga oshirildi. Olingan xulosalar nafaqat galaktika yadrolarining rivojlanish bosqichlarini tushunishga yordam beradi, balki kelajakda ishga tushirilishi rejalashtirilgan yangi avlod radioteleskoplari va orbital rasadxonalarining vazifalari uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
Mazkur tadqiqot zamonaviy astronomiya fanining yirik yutuqlaridan biri sifatida e’tirof etilmoqda.
