Yevropa davlatlari Arktikada xavfsizlikni mustahkamlashga kirishdi
Yevropaning sakkiz davlati, jumladan, Buyuk Britaniya, Germaniya, Daniya, Finlandiya, Fransiya, Niderlandiya, Norvegiya va Shvetsiya Arktika mintaqasida xavfsizlikni mustahkamlash maqsadida qo‘shma bayonot berdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu bayonotda ular Daniya qirolligi va Grenlandiya xalqi bilan birdam ekanini ta’kidlab, suverenitet va hududiy yaxlitlik tamoyillariga asoslangan muloqotga tayyor ekanliklarini bildirishdi. Yevropa davlatlari bu bayonot orqali ikki muhim jihatni ko‘rsatdi.
Birinchidan, Arktika masalasida ular yagona va muvofiqlashtirilgan pozitsiyaga ega. Ikkinchidan, Grenlandiya bilan bog‘liq masalalarni savdo bosimlariga aylantirish transatlantik munosabatlarga zarar yetkazishi mumkinligi haqida ogohlantirishdi.
Bayonotda bojxona tahdidlari transatlantik aloqalarga salbiy ta’sir ko‘rsatishi va xavfli ziddiyatni keltirib chiqarishi mumkinligi qayd etilgan. Shuningdek, Daniya tomonidan tashkil etilgan “Arctic Endurance” harbiy mashg‘uloti ham tilga olindi.
Bu mashq NATO doirasidagi zaruratdan kelib chiqqan bo‘lib, hech qanday tahdidni o‘z ichiga olmaydi. Bu orqali Yevropa davlatlari harbiy harakatlar noto‘g‘ri talqin qilinishining oldini olishga harakat qilmoqda.
Mazkur vaziyat fonida AQSh sobiq prezidenti Donald Tramp tomonidan sakkiz davlatga 10 foizlik boj solinishi ehtimoli haqida gapirilgani va Grenlandiya masalasida muzokaralarga tayyorlik bildirilgani xabar qilindi. Biroq Yevropa diplomatlari xavfsizlik masalalarini savdo sanksiyalari bilan bog‘lash ittifoqchilik tamoyillarini buzishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Shuningdek, ayrim manbalarga ko‘ra, Yevropa davlatlari Grenlandiyaga kichik harbiy bo‘linmalar yuborgan, ammo Germaniya harbiylari tez orada oroldan chiqib ketgan. Xususan, 15 nafar nemis harbiy xizmatchisi Kopengagenga qaytgani haqida ma’lumot tarqaldi.
Bu voqealar shuni ko‘rsatadiki, Arktika endilikda faqat sovuq geografik hudud emas, balki savdo, xavfsizlik va geosiyosat birlashgan muhim maydonga aylangan. Bugungi bayonot esa Yevropa davlatlari o‘z pozitsiyalarini suverenitet va hududiy yaxlitlik tamoyillari bilan himoya qilishga intilayotganini anglatadi.
Agar tomonlar bu tamoyillarga rioya qilmasalar, kelgusida “tarif urushi” yanada chuqurroq ittifoqchilik inqiroziga olib kelishi mumkin.
