Amerika Eron neftini nazoratga olish strategiyasini ochib berdi
Yaqin Sharq hududida kuzatilayotgan harbiy jarayonlar nafaqat mintaqaviy siyosiy xarita, balki butun dunyo energetika bozorining kelajakini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Vashingtonning Eronga qarshi qabul qilgan strategik rejalari endi sir bo‘lib qolmadi. Dunyo nashrlarining e’tiborli xabarlariga va rasmiy manbalarga tayanib, voqealarning chuqur tahliliga e’tibor qaratish lozim.
Amerika Qo‘shma Shtatlari Eronning boy neft zaxiralarini o‘z nazoratiga olish niyatini ochiq-oydin namoyon etmoqda. Energetika sohasida yetakchilik bo‘yicha milliy kengash direktori Jarrod Eygenning televideniyaga bergan intervyusi jamiyatda katta muhokamaga sabab bo‘ldi.
Uning aytishicha, bu shunchaki oddiy to‘qnashuv emas, balki strategik ahamiyatga molik resurs uchun yuritilayotgan uzoq muddatli siyosiy va iqtisodiy o‘yindir. Ushbu jarayonning asosiy maqsadi Erondagi neft zaxiralarini terrorchilar qo‘lidan tortib olish va uzoq muddatda katta foyda ko‘rishdan iborat.
Ho‘rmoz bo‘g‘zidagi vaziyatga qaramay, AQSH yetakchilari xavotirga tushmaydilar. Vashington o‘z maqsadlariga erishishda Venesueladagi so‘nggi voqealarni muvaffaqiyatli misol sifatida ko‘rsatmoqda.
Joriy yilning birinchi kunlarida Karakas shahrida amalga oshirilgan harbiy amaliyot va Nikolas Maduroning hibsga olinishi AQSH uchun yo‘l xaritasi vazifasini bajarayotganga o‘xshaydi. Natijada Maduro hukumati qulagandan so‘ng, Chevron kabi yirik kompaniyalar qisqa vaqt ichida neft qazib olish hajmini sezilarli darajada ko‘paytirishga muvaffaq bo‘lishdi.
Trampning ta’kidlashicha, Venesuelaning yangi vaqtinchalik ma’muriyati AQSHga yuqori sifatli neft yetkazib berishga rozi bo‘lgan. Fevral oyining oxirida boshlangan Eron shaharlarini bombardimon qilish amaliyoti rasmiy ravishda yadroviy tahdidning oldini olish deb atalgan edi.
Biroq, siyosatchilarning so‘zlaridan ko‘rinib turibdiki, asl maqsad boshqadir. Senator Lindsi Gremning fikricha, Eron rejimi qulaganda AQSH yangi Yaqin Sharqda katta daromad olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Energetika bozorida yuzaga kelgan bo‘ron Ho‘rmoz bo‘g‘zidagi qatnovning cheklanishi tufayli dunyo iqtisodiyotiga jiddiy zarba berdi. Bugungi kunda dunyo neftining yigirma foizi va suyuq gazning o‘ttiz foizi aynan shu bo‘g‘oz orqali o‘tadi.
Neft narxi 2022 yildan buyon birinchi marta yuz dollarlik darajadan oshdi. Tahlilchilar narxlar yanada ko‘tarilib, yuz o‘n besh dollargacha yetishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
AQSH va Isroil o‘rtasida ham neft masalasida kelishmovchiliklar yuzaga keldi. Garchi ikki davlat Eronga qarshi bir safda turgan bo‘lsa-da, taktik masalalarda farqlashlar kuzatildi.
Mart oyining boshida Isroil tomonidan Eron neft omborlariga berilgan zarbalar Oq uy tomonidan ma’qullanmadi. Sababi shundaki, Tramp ma’muriyati Eronning neft infratuzilmasini vayron qilishni emas, balki uni sog‘lom holatda egallab kelajakda o‘z nazorati ostida ishlatishni istaydi.
Prezident neftni yoqib yuborish emas, balki uni saqlab qolish tarafdori ekanligini bildirgan. Sizningcha, Yaqin Sharqdagi ushbu energetika urushi jahon iqtisodiyotiga qanday o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi va kelajakda nimalar bo‘lishi mumkin?
