Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 18 noyabr
+10°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, shimol
ENRU

Antarktidadagi sayyohlik ekotizimga zarar yetkazmoqda

Dunyo
47
Antarktidadagi sayyohlik ekotizimga zarar yetkazmoqda
Antarktidadagi muzliklarning erish tezligi haqida ogohlantiruvchi ma’lumotlar tobora jiddiy tus olmoqda. Bu haqida Zamin.uz xabar berdi.

So‘nggi yillarda faqat global isish emas, balki inson faoliyati ham janubiy qit’adagi ekotizimga katta xavf tug‘dirayotgani aniqlangan. “Euronews”ning xabar berishicha, Antarktida sayyohlik operatorlari xalqaro assotsiatsiyasi (IAATO) ma’lumotlari asosida, 1990-yillarda yiliga 8 mingdan kam sayyoh tashrif buyurgan bo‘lsa, o‘tgan yili bu ko‘rsatkich 124 mingdan oshgan.

Mutaxassislarning prognozlariga ko‘ra, 2034 yilga kelib sayyohlar soni 450 mingga yetishi mumkin, bu esa tabiiy muhitga katta bosim hisoblanadi. “Nature sustainability” jurnalida chop etilgan tadqiqotda aytilishicha, turizmning rivojlanishi va ilmiy tadqiqot markazlarining kengayishi Antarktidaning ifloslanishiga olib kelmoqda.

Bu esa qor erishini tezlashtirib, nozik ekotizimlarga tahdid solmoqda. Chili, Germaniya va Niderlandiyadan kelgan olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda odam faoliyati mavjud hududlarda nikel, mis va qo‘rg‘oshin kabi zaharli metallar miqdori 40 yil oldingi darajadan 10 barobar ko‘p ekani aniqlangan.

Bir mavsumda 55 ta turistik agentlik taxminan 570 ta sayohat ekspeditsiyasini tashkil qilgan. Yo‘lovchilarning uchdan ikki qismi kichik kemalarda harakat qilgan.

IAATO sayyohlarni qirg‘oqqa qo‘nishdan cheklash va bioxavfsizlik qoidalariga rioya qilishni tavsiya etsa-da, sayyohlik tabiiy muhitda stress va o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda. Avvalgi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘rtacha turistik sayohat har bir yo‘lovchi uchun 5,44 tonna karbonat angidrid gazini atmosferaga chiqaradi.

Tadqiqotchi Raul Kordero ta’kidlaganidek, sayyohlar tez-tez tashrif buyuradigan hududlarda ifloslantiruvchi zarralar mavjudligi sababli qor tezroq eriydi. Hatto bitta sayyoh ham taxminan 100 tonnaga yaqin qorning erishini tezlashtirishi mumkin.

Antarktida shartnomasi mazkur muammolarni oldini olish uchun og‘ir mazut va boshqa ifloslantiruvchi moddalarni ishlatishni qat’iyan taqiqlaydi. Shu sababli ko‘plab sayyohlik kompaniyalari gibrid elektr kemalarini joriy etib, uglerod chiqindisini kamaytirishga harakat qilmoqda.

Biroq olimlar bunday choralarni yetarli deb hisoblamaydi. Ularning fikricha, faqat qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va qazib olinadigan yoqilg‘idan foydalanishni kamaytirish orqali muammoning asosiy yechimini topish mumkin.

Antarktida ekosistemasi hozirdanoq himoya va nazoratga muhtoj, aks holda global isish va inson faoliyati ta’siri uning barqarorligini jiddiy xavf ostiga qo‘yadi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Eronda Jungon shahri hokimi qurolli hujum oqibatida vafot etdi
Eronda Jungon shahri hokimi qurolli hujum oqibatida vafot etdi
Eronning Chexormahol va Baxtiyoriy viloyatida joylashgan Jungon shahri hokimi Ismoil Islomiy Bobohaydariy qurolli hujum oqibatida vafot etdi. Mazkur mudhish voqea
Dunyo01:14, 29-10-2026
Ispaniyada poyezdlar to'qnashuvi sababli uch kunlik motam e'lon qilindi
Ispaniyada poyezdlar to'qnashuvi sababli uch kunlik motam e'lon qilindi
Ispaniya hukumati mamlakatda sodir bo‘lgan mudhish temiryo‘l halokati oqibatida ko‘plab insonlar qurbon bo‘lgani munosabati bilan uch kunlik rasmiy motam e’lon qildi.
Dunyo00:40, 29-10-2026
«Barselona» yulduzi Lamin Yamalning otasi aeroportda janjal chiqardi
«Barselona» yulduzi Lamin Yamalning otasi aeroportda janjal chiqardi
Ispaniyaning "Barselona" klubi va jahon futbolining eng yorqin yosh yulduzlaridan biri Lamin Yamalning otasi Munir Nasraui yana bir shov-shuvli mojaro markazida qoldi.
Dunyo00:20, 29-10-2026
Qirg‘izistonda viloyat va tumanlar tugatilib yangi aymoqlar tuziladi
Qirg‘izistonda viloyat va tumanlar tugatilib yangi aymoqlar tuziladi
Qirg‘iziston hukumati mamlakatning ma’muriy-hududiy tuzilishini tubdan isloh qilishni rejalashtirmoqda. Ushbu o‘zgarishlarga ko‘ra, amaldagi yetti viloyat va qirqta
Dunyo23:51, 28-10-2026
AQSHda o'likxonaga yuborilgan go'dak besh soatdan keyin tirildi
AQSHda o'likxonaga yuborilgan go'dak besh soatdan keyin tirildi
Amerika Qo'shma Shtatlarida bir yarim yoshli go'dak shifokorlar tomonidan vafot etgan deb e'lon qilinganidan besh soat o'tgach, o'likxonada tirik ekani ma'lum bo'ldi.
Dunyo18:47, 28-10-2026
Putin va Chapo Kremlida ko'p qirrali sheriklikni kuchaytirdi
Putin va Chapo Kremlida ko'p qirrali sheriklikni kuchaytirdi
2026 yil 27 oktyabr kuni Rossiya Federatsiyasi prezidenti Vladimir Putin va Mozambik Respublikasi prezidenti Daniel Fransishku Chapo Moskvadagi Kreml saroyida rasmiy muzokaralar o‘tkazdi. Bu haqda
Dunyo18:12, 28-10-2026