Dugin: Milliy davlatlar davri tugadi, suverenitet shubha ostida
Rossiyalik faylasuf Aleksandr Dugin so‘nggi intervyusida postsovet hududidagi davlatlar suvereniteti masalasiga keskin munosabat bildirdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Uning ta’kidlashicha, dunyoda yangi geosiyosiy model shakllanmoqda va bu modelda mustaqil milliy davlatlar o‘rni yo‘q. Bu fikr axborot maydonida katta munozaralarga sabab bo‘ldi.
Duginning qarashlariga ko‘ra, dunyo “uch qutbli” tizimga o‘tmoqda va bu tizimda Rossiya markaziy kuchga aylanishi kerak. Unga ko‘ra, Rossiya ta’siridan tashqaridagi hududlar boshqa yirik davlatlarning, xususan, AQSH, Yevropa Ittifoqi yoki Xitoyning tayanch nuqtasiga aylanishi mumkin.
Duginning eng e’tiborli bayonotlaridan biri — milliy davlatlar davrining tugaganini ilgari surishi bo‘ldi. U Markaziy Osiyo respublikalari kabi ayrim davlatlarning suverenitetini shubha ostiga qo‘yib, yangi geosiyosiy tizimni bu holatning “qonuniy” shakli sifatida ko‘rsatmoqda.
Bu bayonot, bir qarashda, falsafiy munozara sifatida taqdim etilsa-da, aslida siyosiy bosimning bir ko‘rinishi sifatida talqin qilinmoqda. Aleksandr Dugin ko‘pincha neoyevrosiyochilik g‘oyalari va antiliberal pozitsiyalari bilan tanilgan.
Uning har bir chiqishi shunchaki shaxsiy fikr emas, balki ko‘pincha auditoriyani ma’lum bir kayfiyatga tayyorlashga qaratilgan. Shu kunlarda Rossiya ommaviy axborot vositalarida ham shov-shuvli bayonotlar ko‘paymoqda.
Masalan, Vladimir Solovyovning Armaniston va Markaziy Osiyo haqida aytgan gaplari keng muhokamaga sabab bo‘ldi. Rossiya Tashqi ishlar vazirligi bu fikrlarni davlatning rasmiy pozitsiyasi emas, teleboshlovchining shaxsiy mulohazasi ekanini bildirdi.
Shuningdek, ayrim davlatlar Rossiyadagi keskin bayonotlar beruvchi shaxslarga qarshi choralar ko‘rmoqda. Masalan, Qozog‘istonda Aleksandr Dugin “kirishi nomaqbul shaxslar” ro‘yxatiga kiritilgan.
Bu kabi bayonotlar mintaqadagi siyosiy muhitni darhol o‘zgartirib yubormasa-da, bir nechta xavfli oqibatlarni tezlashtirishi mumkin: jamoatchilikda xavotir va ishonchsizlikni kuchaytiradi, “suverenitet shartli narsa” degan qarashni odatiy holga aylantirishga urinadi va mintaqaviy davlatlarning qarorlariga bosimni orttiradi. Shu o‘rinda bir narsa aniq: suverenitet mustahkam iqtisodiyot, qonun ustuvorligi, kuchli xavfsizlik tizimi va milliy birdamlik bilan ta’minlanadi.
Davlatning o‘z ishini sistemali va samarali tashkil qilishi bu kabi bosimlarga eng yaxshi javob bo‘la oladi. Axborot maydonidagi har bir bayonot reallikka aylanishi shart emas, ammo ularga e’tiborsiz qarash ham noto‘g‘ri.
Muhimi, faktlarga tayanish, rasmiy manbalarni kuzatish va o‘z ichki barqarorligimizni mustahkamlashdir. Kelajakni boshqalarning so‘zlari emas, balki bizning amaliy harakatlarimiz belgilaydi.
