Qozog‘istonda rus tiliga oid norma o‘zgartirilmoqda

Qozog‘istonda rus tilidan foydalanish borasidagi norma yangi Konstitutsiya loyihasida o‘zgacha talqin qilinmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Respublika Konstitutsiyaviy sudi raisi o‘rinbosari Baxit Nurmuxanovning ma’lum qilishicha, loyihaning 9-moddasida muhim bir so‘z o‘zgartiriladi. Avvalgi “teng” so‘zi o‘rniga “qatori” iborasi taklif etilgan.

Bu o‘zgarish uslubiy va tahririy tuzatish sifatida izohlanib, terminologik va semantik bir xillikni ta’minlash maqsadida amalga oshirilmoqda. Amaldagi Konstitutsiyaning 7-moddasiga ko‘ra, davlat tashkilotlari va mahalliy boshqaruv organlarida rus tili qozoq tili bilan “teng” ravishda rasmiy qo‘llanilishi belgilangan.

Shu bilan birga, qozoq tili yagona davlat tili sifatida ochiq qayd etilgan. Ammo “teng” so‘zi yillar davomida bahs-munozaralarga sabab bo‘lib kelgan.

Ayrim fikrlarga ko‘ra, bu ibora rus tiliga davlat tili maqomiga yaqin mavqe beradi. Yangi tahrirdagi “qozoq tili bilan bir qatorda” degan ifoda esa aniqroq mantiqiy chiziqni belgilaydi: qozoq tili davlatning yagona tili, rus tili esa bu til bilan birga qo‘llanadi, ammo teng maqomda emas.

Bunda rus tili yuridik jihatdan davlat tiliga tenglashtirilmaydi, balki millatlararo muloqot tili sifatida funksional ahamiyat kasb etadi. Qozog‘istonning yangi Konstitutsiya loyihasi 31 yanvar kuni e’lon qilingan bo‘lib, u endilikda jamoatchilik muhokamasidan o‘tadi va umumxalq referendumi orqali tasdiqlanishi kutilmoqda.

Hozircha ovoz berish sanasi belgilanmagan. Xulosa qilib aytganda, birgina so‘zning o‘zgarishi til siyosatidagi huquqiy aniqlikni oshirishga xizmat qilishi mumkin.

Endi asosiy savol shuki, bu o‘zgarish jamoatchilik tomonidan qanday qarshi olinadi va referendumgacha qanday takliflar bildiriladi.