Ho‘rmuz bo‘g‘ozida yangi inqiroz xavfi oshmoqda

Tarix yana takrorlanmoqda, lekin bugungi holat oldingisidan xavfliroq bo‘lishi mumkin. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

1980-yillardagi Eron-Iroq urushi davrida "tankerlar urushi" nomi bilan mashhur bo‘lgan dengizdagi to‘qnashuvlar bugun yana kun tartibiga keldi. O‘sha davrda 500 dan ortiq kema zarar ko‘rgan, ko‘plab dengizchilar halok bo‘lgan edi.

Hozirgi vaziyatda Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi yangi inqiroz haqida batafsil ma’lumotlar keltirilmoqda. 28 fevral kuni AQSH va Isroil tomonidan Eronga qilingan hujumlardan so‘ng, Tehron o‘z javobini dengiz yo‘llarini to‘sish orqali boshladi.

Bu faqat mahalliy mojarolar emas, balki jahon iqtisodiyotiga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan harakatdir. Ho‘rmuz bo‘g‘ozi dunyodagi eng muhim energetik yo‘laklardan biri bo‘lib, jahon xom neft savdosining 35 foizi va suyuq tabiiy gazning qariyb 20 foizi shu yer orqali o‘tadi.

Hozirgacha kamida sakkizta tanker hujumga uchragan, ikki kishi halok bo‘lgan. Bu esa dengiz transportining deyarli to‘xtashiga va yoqilg‘i narxining oshishiga olib kelmoqda.

AQSH 1980-yillardagidek savdo kemalarini harbiy himoya ostida olib o‘tishga harakat qilmoqda, ammo bu harakatlar qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Tahlilchilarga ko‘ra, AQSH yaqin 10 kun ichida to‘liq himoyani ta’minlay olmaydi.

Resurslar yetishmovchiligi va yangi xavf — suv usti dronlari kemalarni cho‘ktirish uchun qo‘llanilmoqda. Tehronning arsenalida minglab kemaga qarshi raketalar, Rossiya va Shimoliy Koreyadan sotib olingan kichik suvosti kemalari, shuningdek, katta suvosti minalari zaxirasi mavjud.

Minalar hali qo‘llanilmagan bo‘lsa-da, ular haqidagi xabarlar dengiz sug‘urtasi narxini oshirmoqda. Bu mojaroda Eron ikki o‘t orasida qolgan.

Tankerlarga hujum qilib, Tehron Vashingtonni urushni to‘xtatishga majbur qilmoqchi, lekin bu harakat o‘z iqtisodini ham xavf ostiga qo‘yadi. Eronning nefti asosan Xitoyga sotiladi va bu xomashyo ham aynan shu bo‘g‘oz orqali o‘tadi.

Bo‘g‘oz yopilsa, Eronning o‘zi ham zarar ko‘radi. Shu sababli, Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sish hech kimga foyda keltirmaydi, lekin tomonlar o‘z pozitsiyalarini mustahkamlash uchun bu energetik yo‘lakdan foydalanishga tayyor ko‘rinadi.

Savol shuki, jahon hamjamiyati bu qamalni tezda bartaraf eta oladimi yoki uzoq yillik "energiya inqirozi"ga duch kelamizmi?