Stalinning shaxsiy boyligi va moliyaviy merosi haqida
Sovet Ittifoqi tarixida turli rahbarlar faoliyat yuritgan. Bu haqida Upl.uz xabar berdi.
Ularning aksariyati boylik ichida yashamagan, ba'zilari esa oddiy va kamtar hayot kechirgan. Iosif Vissarionovich Stalin esa cheksiz hokimiyatiga qaramay, Sovet Ittifoqining eng kamboy rahbarlaridan biri sifatida tanilgan.
Uning kundalik hayoti hashamatdan yiroq bo‘lgan, o‘limidan keyin qoldirgan merosi esa juda kam edi. Shunday bo‘lsa-da, uning moliyaviy mablag‘lari qaerga yo‘naltirilgani va daromadlarini qanday boshqargani haqida savollar mavjud.
Keling, tarixiy ma’lumotlarga tayangan holda bu masalani ko‘rib chiqamiz. 1953 yil mart oyida Stalin vafotidan so‘ng Lavrentiy Beriya uning mol-mulkini ro‘yxatga olishni buyurdi.
Stalin oyligi o‘sha davr uchun katta hisoblangan 10 ming rublni tashkil etardi. Ammo uning shaxsiy buyumlari ro‘yxati kutilmaganda juda kam edi.
Unda bir nechta ko‘ylak, shimlar, bir juft etik, olti ta chekadigan trubka hamda faqat 900 rublli jamg‘arib qo‘yilgan hisob varaqasi bo‘lgan. Hech qanday qimmatbaho zargarlik buyumlari yoki hashamatli narsalar topilmadi.
Shu oylik bilan Stalin o‘zi uchun «Pobeda» avtomobilini xarid qilishi mumkin edi, ammo uning mulki orasida bunday narsa yo‘q edi. Ba’zi manbalarda MGB xodimlari Stalinning yaqin dachasida taxminan 3,5 million rubl va xorijiy valyutadan iborat katta mablag‘ topilgani aytiladi, ammo bunday ma’lumotni tasdiqlovchi hujjatlar mavjud emas.
Tarixchilar Stalinning Qrim, Qora dengiz sohillari va boshqa janubiy hududlarda taxminan o‘n dachasiga egalik qilganini qayd etadilar. Ammo u yerda ham hech qanday boylik yoki qimmatbaho buyumlar topilmadi.
Shu sababli rahbarning merosxo‘rlari – farzandlari deyarli hech narsa olmagan. Arxiv ma’lumotlariga ko‘ra, Stalin partiya a’zolari uchun majburiy bo‘lgan oylik 300 rublli partiya badalini muntazam to‘lardi.
Bundan tashqari, u o‘z asarlari uchun nashrlar orqali mukofotlar olgan bo‘lishi mumkin, ammo rasmiy manbalarda bunday daromadlar haqida ma’lumot berilmagan. Bu uning daromadlarini shaxsiy ehtiyojlariga sarflamagan yoki ular qaerga ketgani noma’lum degan taassurot qoldiradi.
Stalinning qizi Svetlana Alliluyeva o‘z xotiralarida otasining barcha pullari maxsus MGB bo‘limi xodimlari va uning qo‘riqchisi Nikolay Vlasikga topshirilganini aytadi. Unga ko‘ra, Stalin to‘liq davlat ta’minotida bo‘lgan.
Davlat uning uy-joyi, oziq-ovqati, kiyimi, xizmatkorlari va ko‘plab dachalarining xarajatlarini qoplagan. Qo‘riqchilar ham davlat hisobidan ta’minlangan.
Shunday qilib, Stalin shaxsiy ehtiyojlari uchun o‘z pulidan foydalanmagan. Sovet Ittifoqi va chet el banklarida Stalin nomiga ochilgan hisoblar yoki yashirin boyliklar topilmadi.
Uning uy va dachasida hech qanday xazina yoki yashirin mablag‘lar mavjud emasligi, uning shaxsiy boylik orttirishga intilmaganini ko‘rsatadi. Uning hayoti ideologiya va davlat manfaatlariga xizmat qilgan, shaxsiy farovonlikka emas.
Stalin kamtar hayot kechirgan yagona rahbar emas edi. Vladimir Il’ich Lenin ham moddiy boyliklarga nisbatan shunga o‘xshash munosabatda bo‘lgan.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, har ikkisi partiya va xalq manfaatlarini shaxsiy farovonlikdan ustun qo‘ygan. Keyingi sovet rahbarlari orasida hashamatga moyil bo‘lganlari ham bo‘lgan, ammo Stalin va Lenin o‘zining oddiy hayot tarzi bilan ajralib turardi.
Stalinning moliyaviy mablag‘lari qaerga ketgani haqidagi savol hali ham javobsiz qolmoqda. Ehtimol, pulning bir qismi maxfiy davlat loyihalariga yoki uning yaqin atrofidagilarga taqsimlangan.
Ammo bunday taxminlarni tasdiqlovchi hujjatlar yo‘q. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, Stalin hech qanday katta boylik yoki meros qoldirmagan.
1930-yillarda Stalin o‘z oyligini oshirishdan bosh tortgan va shaxsiy daromadi oddiy hayot uchun yetarli ekanini bildirgan. Bu qaror boshqa partiya xodimlari uchun ham namuna bo‘lib, ular hashamat
