“Buyuk asr” serialidagi tarixiy xatolar ko‘tarildi
“Buyuk asr” seriali butun dunyo bo‘ylab millionlab tomoshabinlarni o‘ziga jalb qilgan haqiqiy fenomen hisoblanadi. Bu haqida Upl.uz xabar berdi.
Ushbu serial Usmonli imperiyasining tarixini, boy saroylarni, murakkab intrigalarni va yorqin liboslarni tasvirlab, madaniy merosga aylangan. Loyihaning yaratuvchilari XVI asr muhitini jonlantirish uchun katta kuch sarflagan bo‘lsalar-da, ba’zi xatoliklarsiz ham bo‘lmadi.
Ushbu xatolar orasida eng ko‘zga tashlanadigan uchta kamchilik haqida so‘z yuritamiz va tomoshabinlarning ularga qanday munosabat bildirganini ko‘rib chiqamiz. Bir sahnada harbiy yurish tasvirlangan vaqtda asr ruhini yetkazishga harakat qilingan: chodirlar, otlar, zirhli askarlar ko‘rsatilgan.
Ammo orqa fonda zamonaviy traktor paydo bo‘ladi. Bu traktor XVI asrga mutlaqo mos kelmaydi.
Tomoshabinlar bu xatoni darhol sezib, hazil tariqasida Sulaymon Qudratli armiyasini qishloq xo‘jaligi texnikasi bilan yangilagan bo‘lsa kerak, deb aytishdi. Aslida traktor sahnaga tasodifan tushgan va bu suratga olish guruhining beparvoligidan darak beradi.
Shu bilan birga, bu kichik xato asarning asosiy syujetidan chalg‘itmaydi, balki tomoshabinlarda tabassum uyg‘otadi. Yana bir qiziqarli xato saroy bog‘idagi sahnada uchraydi.
Go‘zal dekoratsiya va nafis kiyimlar fonida burchakda oddiy zinapoya ko‘zga tashlanadi. Bu zinapoya suratga olishdan so‘ng olib tashlanmagan ko‘rinadi.
XVI asr Usmonli imperiyasida hozirgi ko‘rinishdagi zinapoyalar ishlatilmagan, ulardan o‘rnini yog‘och zinapoyalar yoki boshqa vositalar egallagan. Tomoshabinlar bu holatni hazil bilan qabul qilib, ehtimol Mihrimoh sultona bu zinapoyadan mevalarni yig‘ishda foydalanishga uringan, deb taxmin qilishdi.
Ushbu kichik xato sahnaning umumiy taassurotini buzmaydi. Eng ko‘p muhokama qilingan xatolardan biri saroy ichki bezaklarida uchraydi.
Hatidje sultona bilan sahnada devorda elektr kaliti aniq ko‘rinib turadi. Bu joyda elektr tarmog‘i bo‘lmaganligi sababli, bunday detal anachronizm hisoblanadi.
Tomoshabinlar bu holatni hazil bilan qabul qilib, Hatidje sultona shamlar o‘rniga kalitni bosib xonani yoritgan bo‘lishi mumkin, deb aytishdi. Bundan tashqari, ayni sahnada Hatidje sultonaning chaqaloqlari uchun ishlatilgan ko‘k va pushti rangdagi adyollar ham o‘sha davr musulmon oilalarida ishlatilmaganligi ko‘rsatildi.
Bu esa yana bir tarixiy nomuvofiqlikdir. Shu kabi kichik xatolar “Buyuk asr” serialining mashhurligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi.
Aksincha, ular tomoshabinlar orasida qiziqarli munozaralar va hazil-muzokaralarga sabab bo‘ladi. Serialni sevuvchilar bu kamchiliklarni insoniylik belgisi sifatida qabul qiladi, chunki bunday yirik loyihalarda kichik xatolarning bo‘lishi tabiiydir.
Ba’zi muxlislar hatto qahramonlarni zamonaviy kiyimda ko‘rsatsalar ham, asosiy ahamiyat syujet va aktyorlik mahoratiga berilishini ta’kidlashadi. “Buyuk asr” seriali tarixiy muhitga e’tibor bilan yondashgan, haqiqiy matolar va bezaklar ishlatilgan.
Biroq ba’zi kiyimlar zamonaviy tomoshabinlarni jalb qilish uchun yorqinroq qilingan. Bu ham tarixiy olimlar orasida bahs-munozaralarga sabab bo‘lgan, ammo serialning ko‘rkamligini oshirgan.
Umuman olganda, kichik xatolar asosiy mavzular – sevgi, hokimiyat va xiyonatga e’tiborni kamaytirmaydi, balki insoniy kamchiliklarning mavjudligini eslatadi.
